Blog

5 ความลับไปป์ Sherlock Holmes: ตำนานที่แฟนตัวจริงต้องรู้

ไปป์ Sherlock Holmes

5 ความลับไปป์ Sherlock Holmes: ตำนานที่แฟนตัวจริงต้องรู้

ในยุคที่ ตัวละครยอดนักสืบ ถูกนำกลับมาตีความใหม่นับครั้งไม่ถ้วน ไม่ว่าจะเป็นเวอร์ชั่นอัจฉริยะไฮเทคอย่าง Benedict Cumberbatch หรือสายบู๊ระห่ำแบบ Robert Downey Jr. แต่สำหรับเหล่านักอ่านและนักสะสมทั่วโลก หากถามว่าเวอร์ชั่นไหนคือ "ภาพจำ" ที่คลาสสิกและทรงอิทธิพลที่สุด? คำตอบมักพุ่งไปที่ Basil Rathbone นักแสดงยุคทองของฮอลลีวูด (ปี 1939-1946) ผู้สร้างมาตรฐาน "ชุดเครื่องแบบ" ของนักสืบที่โลกจดจำมาจนถึงปัจจุบัน

ภายใต้ม่านควันลึกลับและมาดอันสุขุม มี 5 ความลับเบื้องหลังที่เชื่อมโยงโลกของภาพยนตร์และประวัติศาสตร์ของไปป์เข้าด้วยกัน ซึ่งแฟนตัวจริงไม่ควรพลาด

ไปป์ Sherlock Holmes
ไปป์ Sherlock Holmes

5 ความลับเบื้องหลังไปป์คู่ใจและตัวตนนักสืบในตำนาน

  1. ไปป์ Sherlock Holmes ที่เห็นในหนัง... แท้จริงแล้วคือยี่ห้ออะไร?

ขณะที่โฮล์มส์ยุคใหม่แทบจะสลัดภาพการสูบไปป์ทิ้งไป แต่ในยุคคลาสสิก สิ่งนี้คืออุปกรณ์ชิ้นสำคัญที่ขาดไม่ได้ หลายคนเชื่อมาตลอดว่าไปป์ของโฮล์มส์คือ Dunhill แต่จากการสืบค้นและวิเคราะห์ฟิล์มภาพยนตร์อย่างละเอียด พบว่าไอเท็มชิ้นเก่งที่อยู่บนริมฝีปากของ Basil Rathbone คือ Peterson Shape 4 (หรือรุ่น 4AB) จากไอร์แลนด์ต่างหาก! รูปทรง Billiard ก้านยาวโค้งมนคล้ายคอหงส์นี้เองที่เป็นต้นกำเนิดของ "ภาพจำ" นักสืบคาบไปป์ที่กลายเป็นสัญลักษณ์สากล

ความลับที่ซ่อนอยู่: ในนิยายต้นฉบับของ เซอร์ อาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์ โฮล์มส์มักใช้ไปป์ไม้ Briar หรือ วัตถุดินเผาสีดำ แต่ภาพไปป์ทรงหัวโค้ง (Calabash) ที่เราคุ้นตาในสื่ออื่น เกิดจากนักแสดง William Gillette เลือกใช้เพื่อให้ไม่บังหน้า และรู้สึกคล่องตัวกว่าเวลาต้องพูดบทบนเวทีละคร 

มากกว่าแค่นักแสดง: Basil Rathbone วีรบุรุษสงครามผู้ได้รับเหรียญกล้าหาญ Military Cross
มากกว่าแค่นักแสดง: Basil Rathbone วีรบุรุษสงครามผู้ได้รับเหรียญกล้าหาญ Military Cross

2. วีรกรรม "การพรางตัว" จากสมรภูมิรบสู่บทบาทนักสืบ

Basil Rathbone ไม่ได้เป็นเพียงนักแสดง แต่เขาคือวีรบุรุษสงครามโลกครั้งที่ 1 ผู้ได้รับเหรียญกล้าหาญ Military Cross เขาเคยใช้ทักษะการแสดง "พรางตัวเป็นต้นไม้" เพื่อลอบสืบข้อมูลทหารเยอรมันในแนวหน้า

ความนิ่งและความช่างสังเกตจากสถานการณ์จริงนี้เอง ที่เขาถอดแบบมาเป็นบุคลิกอันเยือกเย็นของ ตัวละครนักสืบ ซึ่งสอดคล้องกับความลับในนิยายที่ว่า ไปป์คือเครื่องมือพรางตัว โฮล์มส์จะเปลี่ยนประเภทไปป์ตามชนชั้นของบทบาทที่เขาปลอมตัว เช่น เลือกใช้กล้องยาสูบดินเผาราคาถูกเมื่อต้องปะปนกับชนชั้นแรงงานในย่านเสื่อมโทรม

Basil Rathbone: สุภาพบุรุษผู้กลายเป็น "พิมพ์เขียว" ของยอดนักสืบ

แม้ว่าในปัจจุบันเราจะคุ้นเคยกับภาพลักษณ์อัจฉริยะสุดโต่งในเวอร์ชันสมัยใหม่ แต่สำหรับนักวิจารณ์ภาพยนตร์และแฟนคลับรุ่นเก๋า ฟิลิป เซนต์ จอห์น บาซิล แรธโบน (Philip St. John Basil Rathbone) คือผู้ที่ถ่ายทอดจิตวิญญาณของตัวละครจากปลายปากกาของเซอร์ อาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์ ออกมาได้สมบูรณ์แบบที่สุด

จากเวทีเชกสเปียร์สู่ถนนเบเกอร์

ก่อนจะก้าวเข้าสู่บทบาทนักสืบผู้ปราดเปรื่อง แรธโบนสั่งสมประสบการณ์จากการเป็นนักแสดงละครเวทีเชกสเปียร์ (Shakespearean Actor) มาอย่างโชกโชน ทักษะการใช้เสียงที่ก้องกังวานและการออกเสียงที่ชัดเจน (Diction) ทำให้เขาสามารถถ่ายทอดบทสนทนาที่เต็มไปด้วยตรรกะอันซับซ้อนได้อย่างน่าเลื่อมใส ประกอบกับรูปร่างที่ผอมเพรียว จมูกโด่งงุ้มคล้ายเหยี่ยว และแววตาที่ดูช่างสังเกตตลอดเวลา ทำให้เขามีรูปลักษณ์ตรงตามคำบรรยายในนิยายต้นฉบับแทบจะทุกประการ

การสร้างมาตรฐาน "Uniform" ที่โลกต้องจดจำ

ในช่วงปี 1939 - 1946 แรธโบนปรากฏตัวในภาพยนตร์ชุดนี้ถึง 14 เรื่อง สิ่งที่น่าสนใจคือเขาไม่ได้แค่แสดงเป็นตัวละครนั้น แต่เขา "ดีไซน์" ภาพลักษณ์ขึ้นมาใหม่ การหยิบเอา หมวก Deerstalker มาใส่คู่กับ เสื้อคลุม Inverness Cape และการคาบ ไปป์ก้านยาว อย่างมีชั้นเชิง กลายเป็นภาพจำที่ทรงอิทธิพลจนกลายเป็น "ยูนิฟอร์มสากล" ของอาชีพนักสืบไปโดยปริยาย

แม้เวลาจะผ่านไปหลายทศวรรษ แต่นักแสดงรุ่นหลังที่มารับบทเดียวกันนี้ ต่างก็ต้องยอมรับว่ามี "เงา" ของแรธโบนทอดทับอยู่เสมอ เพราะเขาไม่ได้สร้างแค่ตัวละคร แต่เขาสร้าง "ไอคอนทางวัฒนธรรม" ที่แข็งแกร่งที่สุดชิ้นหนึ่งของโลกภาพยนตร์ขาวดำ

  1. ปริศนา "หมวกนักล่ากวาง" และ "ที่เก็บยาสูบในรองเท้าแตะ"

อีกหนึ่งจุดเปรียบเทียบที่น่าสนใจคือ "หมวก Deerstalker" ซึ่งจริงๆ แล้วในนิยายต้นฉบับของ Sir Arthur Conan Doyle ไม่เคยระบุชื่อหมวกทรงนี้ไว้ชัดเจน แต่กลายเป็นภาพลักษณ์ที่ขาดไม่ได้เพราะการตีความของนักวาดภาพประกอบ และถูกตอกย้ำด้วยสไตล์การแต่งตัวของ Basil Rathbone จนสุดท้ายหมวกทรงนี้และไปป์ Peterson ก็กลายเป็น "ยูนิฟอร์ม" ของยอดนักสืบที่ข้ามกาลเวลามาจนถึงปัจจุบัน

นอกจากหมวกแล้ว โฮล์มส์ยังมีนิสัยสุดแปลก คือการเก็บยาสูบไว้ในส่วนหัวของ รองเท้าแตะเปอร์เซีย (Persian Slipper) ที่วางอยู่บนหิ้งเตาผิง ซึ่งแสดงถึงความเป็นอัจฉริยะที่หลุดกรอบและไม่ยึดติดกับระเบียบแบบแผนสังคม

Basil Rathbone Sherlock Holmes Pipe Peterson 4AB
Basil Rathbone Sherlock Holmes Pipe Peterson 4AB

4. การกลับมาของ ไปป์ Sherlock Holmes รุ่น 4AB และความหมายของ "คดี 3 กล้อง"

สำหรับนักสะสม รุ่น 4AB คือความฝันที่จับต้องได้ยาก จนกระทั่งปี 2021 แบรนด์ Peterson ได้สร้างปรากฏการณ์คืนชีพไปป์รุ่นตำนานนี้ในคอลเลกชัน Pipe of the Year (POY) โดยใช้กระบวนการแกะแบบจาก ของจริงจากต้นฉบับปี 1937 ที่ใช้ถ่ายทำจริง ผลิตจำกัดเพียง 500 ชิ้นทั่วโลก มีความโดดเด่นด้วยงานเงินแท้ Sterling Silver 925 และระบบปากคาบ P-Lip อันเป็นเอกลักษณ์ ถือเป็นหนึ่งในซีรี่ย์ที่ทรงคุณค่าที่สุดที่นักสะสมไทยและทั่วโลกต่างแย่งชิง

การครอบครองไปป์ไม่ได้มีไว้แค่โชว์ แต่สำหรับโฮล์มส์มันคือ หน่วยวัดความยากของคดี ดังประโยคคลาสสิกที่ว่า "คดีนี้ต้องใช้ไปป์ 3 กล้อง" (A three-pipe problem) หมายถึงคดีที่ซับซ้อนจนต้องใช้สมาธิและการสูบยาสูบต่อเนื่องยาวนานเพื่อหาคำตอบใน "Mind Palace" 

เจาะลึก Peterson และระบบ P-Lip: นวัตกรรมที่อยู่เบื้องหลังควันแห่งปัญญา

ในการเลือกอุปกรณ์คู่ใจของ บาซิล แรธโบน นั้น ไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของความสวยงาม แต่แบรนด์ Peterson of Dublin จากไอร์แลนด์ คือผู้กุมความลับของระบบการสูบที่ยอดเยี่ยมที่สุดแบรนด์หนึ่งของโลก โดยเฉพาะรุ่น 4AB ที่ปรากฏในฟิล์มภาพยนตร์นั้น มาพร้อมกับนวัตกรรมที่นักสะสมทั่วโลกต่างถวิลหา

ระบบ P-Lip คืออะไร?

ความพิเศษของไปป์รุ่นนี้คือส่วนปากคาบที่เรียกว่า P-Lip (Peterson Lip) ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาของผู้สูบโดยเฉพาะ

  • ทิศทางลม: รูลมของ P-Lip จะถูกเจาะให้ออกด้านบนของปากคาบ แทนที่จะพุ่งตรงออกด้านหน้า

  • ประโยชน์: วิธีนี้ช่วยให้ควันไม่พุ่งไปสัมผัสกับลิ้นโดยตรง (ป้องกันอาการ Tongue Bite หรือลิ้นพอง) และช่วยกระจายกลิ่นหอมของยาสูบให้ฟุ้งกระจายไปทั่วเพดานปาก เพิ่มสุนทรียภาพในการวิเคราะห์คดีของ ยอดนักสืบ ได้เป็นอย่างดี

The Peterson System

นอกจากปากคาบแล้ว ตัวกล้องยาสูบยังมี "ห้องดักความชื้น" (System Reservoir) ซึ่งช่วยให้ควันที่สูบเข้าไปมีความแห้งและเย็น (Dry & Cool Smoke) นวัตกรรมนี้เองที่ทำให้โฮล์มส์ในเวอร์ชันแรธโบนสามารถนั่งนิ่งๆ เพื่อใช้ความคิดเป็นเวลานานได้โดยไม่รู้สึกระคายเคืองคอ

 

5. "Jamaican Rum" กลิ่นยาสูบที่ซ่อนอยู่ในควันแห่งการสืบสวน

รสนิยมยาสูบของโฮล์มส์เวอร์ชันคลาสสิกมีความละเมียดละไมสูงมาก Basil Rathbone เลือกใช้ยาสูบสูตรผสมพิเศษที่บ่มด้วย เหล้ารัมจาเมกา (Jamaican Rum) ให้กลิ่นหอมหวานลุ่มลึก

กลิ่นอายนี้ช่วยเสริมบารมีให้นักสืบแห่งถนนเบเกอร์ดูเป็นชายผู้มีรสนิยมสูงส่ง และสร้างบรรยากาศลึกลับทุกครั้งที่ควันไปป์ลอยคลุ้งขณะกำลังไขคดีปริศนา ซึ่งแตกต่างจากภาพลักษณ์ในนิยายที่บางครั้งโฮล์มส์จะสูบยาสูบแรงๆ ฉุนๆ เพื่อกระตุ้นประสาทสัมผัส

ไม่ว่าคุณจะตกหลุมรัก Sherlock Holmes จากซีรีส์ยุคใหม่หรือหลงใหลในความคลาสสิกยุคขาวดำ ความลับทั้ง 5 ข้อนี้คือเครื่องยืนยันว่าเสน่ห์ของยอดนักสืบไม่ได้อยู่แค่ที่การไขคดี แต่อยู่ที่รายละเอียดของชีวิตและอุปกรณ์คู่กายอย่าง "ไปป์" ที่ถูกส่งต่อมาเป็นมรดกทางวัฒนธรรมจนถึงปัจจุบัน